Men "YOʻQ" deb ofisni muzlatib qoʻygan kunim: Muvaffaqiyatsizlikdan oʻrgangan "sezish" texnikasi

Kirish

"Juma kuni kechqurun hammamiz birga ichishga boramizmi?"

Yaponiyadagi hayotimni boshlagan dastlabki kunlarimda, rahbarimdan eshitgan bu soʻz. O'sha paytdagi men uchun bu oddiy "ha yoki yoʻq" savoli edi. O'sha kuni koʻrmoqchi boʻlgan filmim bor edi, shuning uchun eng yaxshi tabassum bilan shunday javob berdim.

"Yoʻq, bormayman (No, I won't go.)"

O'sha lahzada ofisdagi klaviatura tovushlari toʻxtadi. Rahbarimning yuzidan qon ketdi, atrofdagi hamkasblarim bir vaqtning oʻzida pastga qarashdi. Xuddi issiq xonaga to'satdan Arktika shamoli kirganday, o'sha "muzlagan havo"ni hali ham aniq eslayman.

"Nega? Men faqat rostini aytdim-ku". Men qattiq sarosimaga tushdim va ichki kurashga duchor boʻldim.

Ushbu maqolani oʻqiyotgan siz ham Yaponiyadagi insoniy munosabatlarda "sababi noma'lum, lekin qarshi tomonni g'azablantirdim" yoki "havoni buzdim" degan tajribaga duch kelganmisiz?

Bugun men oʻzim boshdan kechirgan "katta muvaffaqiyatsizlik"dan boshlab, yapon jamiyatida yashash uchun zarur boʻlgan "sezish madaniyati" va sehrli soʻz **"chotto..."**dan qanday foydalanish haqida yapon tili oʻqituvchisi sifatidagi bilimlarimni baham koʻraman.

Ushbu maqolani oʻqib, quyidagi 3 ta narsani oʻrganasiz:

1. Yaponlar nima uchun "aniq YOʻQ"ni yoqtirmasligining haqiqiy sababi
2. Qarshi tomonni xafa qilmasdan rad etish uchun "sehrli iboralar"ni amalda qoʻllash usuli
3. "Sukut"ni muloqot quroli sifatida ishlatish texnikasi

Endi uyatli muvaffaqiyatsizlik hikoyamning davomini aytib beraman.

Burilish nuqtasi: Murabbiydan maslahat

"Voqea"dan keyingi hafta, tushlik vaqtida hamkasbim Tanaka-san meni yashirincha tomga chaqirdi.

"Mana, oʻtgan haftadagi rad etish usuli haqida... Yaponiyada rahbarga 'bormayman' deb aniq aytish, 'sizni yoqtirmayman' deyish bilan deyarli bir xil og'irlikda qabul qilinadi"

Tanaka-sanning soʻzlari men uchun bolg'acha bilan boshga urganday zarba boʻldi. Mening mamlakatimda borolmaslik sababini aniq aytish va bormaslik niyatini ochiq koʻrsatish "halollik" va qarshi tomonga "hurmat" deb oʻrgatilgan edik.

Ammo Yaponiya dunyodagi eng mashhur "yuqori kontekstli madaniyat" mamlakatlaridan biridir. Soʻzlarning oʻzidan koʻra, vaziyat, insoniy munosabatlar va "soʻzlar ortidagi ma'no"da asl mohiyat yashiringan.

Men qilgan xato quyidagi 2 ta nuqtadan iborat edi:

• "Vaziyat"ni emas, balki "insoniy munosabat"ni rad etib qoʻydim
• Qarshi tomonga "taklifni rad etish sababini" izlash mashaqqatini (uyatni) tortqizdim

Tanaka-san menga oʻrgatdi: "Sabab aytishning hojati yoʻq. Faqat qiynalgan yuz bilan 'chotto...' deb aytsang, yaponlar hamma narsani sezib olishadi".

Amaliyot: Qoʻrqib-qoʻrqib "chotto..." dan foydalandim

Tanaka-sanning maslahatidan keyin bir necha kun oʻtgach, yana o'sha vaqt keldi.

Kechki yig'ilishdan keyin boshqa rahbar "bugun uyga ketayotganda bir piyola ichib ketamizmi?" deb soʻradi. Rostini aytsam, o'sha kuni ham erta uyga qaytib dam olmoqchi edim. Avvalgi men "bugun charchadim, shuning uchun uyga ketmoqchiman..." deb sabablarni sanab oʻtgan boʻlardim.

Ammo men jasorat qilib, Tanaka-sanning "ta'limoti"ni amalda qoʻllashga qaror qildim.

1. Avvalo, kechirim soʻrayotgandek yuz qildim.
2. Qarshi tomon bilan koʻz tutashtirdim, lekin darhol biroz pastga qaradim.
3. Va soʻzlarni yutib shunday dedim:

"A, rahmat. ...Afsuski, bugun chotto... (sukut)"

Yuragim tez ura boshladi. "Sabab aytmasdan qoʻpollik qilayotgandek koʻrinmaydimi?" deb juda xavotirlandim.

Ammo moʻjiza yuz berdi.

Rahbar yomon yuz qilmasdan, "Aa, shundaymi! Band vaqtingda bezovta qildim. Unda keyingi safar taklifga chaqiraman" deb tabassum bilan javob berdi.

Ofis muzlashdan koʻra, aksincha rahbarning eʼtibori tufayli iliq havo oqdi. Hech kim xafa boʻlmadi, hech kim uyalmadi. Bu yaponlar qadrlaydigan **"va (uyg'unlik)"**ning mohiyati ekanligini tanada his qilgan lahza edi.

Nega "chotto..." sehrli soʻz?

"Chotto" ingliz tilida "a little" degan ma'noni bildiradi, lekin yapon tilida muloqotda "rad etishning yumshatkichi" vazifasini bajaradi.

Gapni oxirigacha aytmaslik (masalan: "chotto muri desu" emas, balki "chotto..." da toʻxtatish) orqali qarshi tomonga "tushunib oling" degan boʻshliq qoldiriladi. Buni qabul qilgan qarshi tomon "aa, qandaydir vaziyat bor ekan" deb oʻzi xulosa chiqaradi va taklif qilgan tomon sifatida obro'sini saqlaydi.

Amaliy qoʻllanma: Vaziyatga qarab "toʻgʻri rad etish" aniq misollar

Bu yerda bugundan boshlab ishlatishingiz mumkin boʻlgan aniq iboralarni taqdim etaman. Muhimi, soʻzlarning oʻzidan koʻra "aytish usuli" va "yuz ifodasi"dir.

1. Ish joyida taklifni rad etish (Rasmiy va yarim rasmiy)

Vaziyat	Sehrli ibora	Muvaffaqiyat kaliti
Rahbardan ichkilik taklifi	"Rahmat. Lekin bugun chotto..."	Avval minnatdorchilik bildiring, oxirini yutib qoʻying.
Hamkasbdan tushlik taklifi	"A, bugun chotto ishim bor... kechirasiz!"	"Ish" degan noaniq soʻzni qoʻshing.
Mumkin boʻlmagan qoʻshimcha ish	"Kechirasiz. Bugun chotto qoldira olmaydigan rejam bor..."	"Qoldira olmaydigan" bilan muhimligini yetkazing.

2. Norasmiy vaziyatda rad etish (Doʻstlar va tanishlar)

【Doʻst bilan suhbat】 A: "Ertaga xarid qilishga boramizmi?" B: "Aa, ertaga chotto... reja tushib qoldi. Yana taklif qil!"

Notoʻgʻri variant: "Yoʻq, bandman, mumkin emas" (※Bu "siz bilan oʻynashga vaqtim yoʻq" degan sovuq taassurot qoldiradi)

3. Kundalik hayotda "rad etish"

Poyezdda imtiyozli oʻrindiqda notanish odam biror narsa soʻrasa, lekin yordam bera olmasangiz: "A, kechirasiz, hozir chotto..." deb ayting va biroz kechirim soʻrayotgandek koʻzingizni boshqa tomonga burting.

Tahlil: Sukutdagi "mehribonlik"

Koʻpchilik oʻquvchilar Yaponiyaning "noaniqligini" "halolsizlik" yoki "yolgʻon" deb his qilishadi. Ammo 10 yildan ortiq oʻqituvchilik tajribamdan keyin men tushunganim shuki, bu noaniqlik **qarshi tomonni himoya qilish uchun "mehribonlik"**dan kelib chiqadi.

Yaponlar aniq rad etish natijasida yuzaga keladigan "rad etilish og'rig'i"ni bir-birlari bilan boʻlishishga harakat qilishadi.

• Taklif qiluvchi tomon: Qarshi tomon rad etishi oson boʻlgan muhit yaratadi.
• Rad etuvchi tomon: Qarshi tomonning obro'sini (men'tsu) buzmaslik uchun soʻzlarni yutadi.

Bu "aytmaslik" orqali yuzaga keladigan, bir xil "sheriklik munosabati" kabi hamjihatlik yapon insoniy munosabatlarini silliq qiluvchi donolikdir.

Tez-tez uchraydigan xatolar va yechimlar: Savol-Javob

S1: "Chotto..." desam ham, sabab haqida qattiq soʻrasalar nima qilishim kerak? J: Bunday holatda yana noaniqroq sabab qoʻshing. "Shaxsiy ish..." yoki "Oldindan rejam bor..." kabi. Shundan keyin ham soʻrasa, bu odam yapon odob-axloqini bilmayotgan boʻlishi mumkin.

S2: Yolgʻon gapirish aybdorlik hissini uyg'otadi. Rostini aytish mumkin emasmi? J: Yapon tilidagi "tatemae (rasmiy pozitsiya)" yolgʻon emas. Bu "ijtimoiy odob"dir. Qarshi tomon bilan "va"ni saqlash uchun haqiqiy sababni (masalan: uyda anime tomosha qilmoqchiman) yashirish qarshi tomonga maksimal hurmatdir.

S3: "Chotto"dan tashqari qulay soʻzlar bormi? J: "Ainiku (Afsuski)" yoki "Sekkaku desuga (Taklifingiz uchun minnatdorman, lekin)" gapning boshiga qoʻshsangiz, yanada xushmuomala va yumshoq taassurot qoldiradi.

Xulosa

O'sha kuni ofisni muzlatib qoʻygan men, endi butunlay "chotto..." ustasi boʻldim.

Yaponiyaning "sezish texnikasi" dastlab qiyin tuyulishi mumkin. Ammo soʻzlar ortidagi "qarshi tomonni xafa qilmoqchi emasman" degan his-tuyg'uni sezsangiz, albatta siz ham osonlik bilan muomala qila olasiz.

Bugundan boshlab amalga oshirish mumkin boʻlgan 3 ta harakat

1. "Yoʻq"ni taqiqlang: Taklif qilinsa, avval "rahmat" deb ayting.
2. Oxirini yutib qoʻying: Gapni oxirigacha aytmang, 3 soniyalik "sukut" yarating.
3. Oynada "qiynalgan yuz" mashq qiling: Kechirim soʻrashni butun tana bilan ifodalash soʻzlardan ham koʻproq yetkazadi.

Keyingi safar kimningdir taklifini rad etsangiz, iltimos, jasorat bilan soʻzlarni yutib qoʻying. O'sha sukut siz va qarshi tomonni bogʻlovchi yangi koʻprik boʻladi.

Agar bu maqola foydali boʻlgan deb hisoblasangiz, sizning "muvaffaqiyatsizlik hikoyangiz"ni ham izohda yozing. Birga "va" ruhini oʻrganamiz!