"Kechirasiz" deyolmay ko'z yoshlarim to'kilgan o'sha kun. Men "sumimasen" ning haqiqiy ma'nosini tushungunimcha bo'lgan hikoyam

Kirish

Deraza tashqarisida sovuq yomg'ir to'xtovsiz yog'ayotgan edi.

"Nega faqat menga tanbeh berilishi kerak?"

Bir necha yil oldingi kechqurun, men arbob joyim - do'konning orqa tomonida yolg'iz ko'z yoshlarimni artayotgan edim. Yaponiyaga kelib olti oy bo'lgan edi. Yapon tili maktabida natijalarim yaxshi, grammatika va lug'at bo'yicha o'zimga ishonchim komil edi. Ammo o'sha kuni men do'kon boshlig'ining "Avval "sumimasen" deyish kerak edi!" degan so'zlaridan qattiq xafa bo'ldim.

Siz hozir Yaponiyada yashab, "Nega yaponlar shunchalik ko'p uzr so'raydi?" deb hayron bo'lganmisiz yoki "Men aybdor emasman, lekin uzr so'rashim kerak" deb his qilganmisiz?

Ushbu maqolada men bir paytlar to'kkan ko'z yoshlarimning sababi va undan topgan "sumimasen" so'zining haqiqiy mohiyati haqida gaplashaman. Ushbu maqolani o'qib, quyidagi uchta narsani tushunib olasiz.

1. "Uzr so'rash" va "Odob" chegarasi: Yaponlar nima uchun "sumimasen" ni tez-tez takrorlaydi.
2. So'z ortidagi "boshqalarga bo'lgan mehr": Lug'at ma'nosidan tashqari "pragmatik" tushunish.
3. Inson munosabatlarini keskin o'zgartiruvchi sehr: Bugundan boshlab ishlatish mumkin bo'lgan, qalblarni bog'lovchi muloqot san'ati.

Men bir paytlar boshdan kechirgan ziddiyat, albatta sizning hozirgi muammolaringiz bilan bog'liq bo'lishi kerak.

---

"Men aybdor emasman" degan qalbiy faryod

O'sha kuni men kechikkanim o'z aybim emas edi. Men mingan poyezd avariya tufayli to'xtab qoldi va 20 daqiqa stansiyada kutishga majbur bo'ldim.

Ish joyiga yetib borganimda, men vaziyatni tushuntirishga harakat qildim. "Do'kon boshlig'i, kechirasiz. Lekin poyezd to'xtab qoldi. Avariya bo'ldi!"

Ammo do'kon boshlig'ining yuzi ochilmadi. "...Poyezd to'xtaganini tushundim. Lekin avval aytish kerak bo'lgan narsa bor-ku? Nega bahonadan boshlayapsan?"

Men hayratda qoldim. Vetnam madaniyatida haqiqatni aniq etkazish "halollik" hisoblanadi. "Men aybdor emasman. Poyezd aybdor edi" deb tushuntirish yolg'on gapirmaslik, hurmatli munosabat deb o'ylardim. Aksincha, aybdor bo'lmasam ham uzr so'rash g'urur-izzatni tashlab yuborish yoki yolg'on gapirish kabi tuyulardi.

Mana, o'sha paytdagi men (Vetnamcha fikrlash) va do'kon boshlig'i (Yaponcha fikrlash) o'rtasidagi farqni tartibga solaylik.

"Halollik" ta'rifining taqqoslash jadvali

Vaziyat	Vetnamcha tuyg'u	Yaponcha tuyg'u
Poyezd kechikishi tufayli kechikish	Haqiqatni (kechikish) tushuntirish halollik	Noqulaylik keltirgani uchun uzr so'rash halollik
Tanbeh olganda tutum	Sarosimaga tushib tabassum qilish (Hiya)	Nigohni pastga tushirib pushaymonlik bildirish
Uzr so'rashning ustuvorligi	Sababni tushuntirish ＞ Uzr so'rash	Uzr so'rash ＞ Sababni tushuntirish
"Sumimasen" ning ma'nosi	Og'ir aybga nisbatan "Xin lỗi"	Muhitni yumshatuvchi "moylovchi"

Bundan tashqari, men ongsiz ravishda "Hiya (Xiya)" deb ataladigan xatti-harakatni qilardim. Bu Janubi-Sharqiy Osiyo xalqlarida ko'p uchraydigan, sarosima yoki uyatni yashirish uchun "tabassum qilish"dir. Do'kon boshlig'i menga tanbeh berayotganda, men vahimaga tushib, yuzim tortishib, kulishga majbur bo'ldim.

Do'kon boshlig'i buni ko'rib "Pushaymon emas!" deb yanada g'azablandi. Mening "halolligim" yapon kontekstida "nohallollik" sifatida talqin qilingan edi.

---

Sehr so'ziga aylangan lahza

Shunday umidsizlik ichida bo'lgan meni qutqargan odam arbob joyimdagi katta hamkasbim Sato-san edi. Sato-san doimo quvnoq va hamma tomonidan ishonch qozongan edi.

Bir kuni men Sato-sanning ishlash uslubini kuzatayotgan edim. Mijoz og'ir yuk ko'tarib eshikni ochmoqchi bo'lganida, Sato-san yugurib borib eshikni ochdi. Mijoz "A, rahmat" deganda, Sato-san shunday javob berdi.

"Yo'q-yo'q, sumimasen, sezishim kechikib qoldi!"

Men hayron bo'ldim. Sato-san yaxshilik qilgan tomon edi, nega uzr so'radi? Dam olish vaqtida jasorat qilib so'radim. "Sato-san, hozirgina nima uchun 'sumimasen' dedingiz? Yomon ish qilmadingiz-ku"

Sato-san mehribonlik bilan kulib tushuntirdi. "A, bu uzr so'rish emas, balki 'sizni bezovta qilganim uchun afsuslanaman' yoki 'tezroq yordam bermoqchi edim' degan, boshqalarga bo'lgan e'tibor. Yaponiyaning 'sumimasen' qalb va qalbni bog'lash uchun yostiqcha kabi narsa"

O'sha lahzada boshimda nimadir ovoz chiqarib bog'landi. Yaponiyaning "sumimasen" faqat Vetnam tilining "Xin lỗi (uzr so'rash)" emas, balki "Cảm ơn (rahmat)" va "Làm phiền (bezovta qilaman)" ma'nolarini ham o'z ichiga olgan sehr qog'ozi ekan.

"Sumimasen" ning 10 ta aniq misoli

Mana, men o'rgangan "sumimasen" dan foydalanish misollari.

1. Chaqirish: "Sumimasen, buyurtma bermoqchiman"
2. Minnatdorchilik (narsani ko'tarib berilganda): "A, sumimasen (rahmat)"
3. Yumshatuvchi so'z (savol oldidan): "Sumimasen, bir narsa so'ramoqchiman"
4. Yengil uzr (yo'lakda to'qnashib qolganda): "A, sumimasen"
5. Minnatdorchilik (sovg'a olganda): "Bunday yaxshi narsani, sumimasen (juda minnatdorman)"
6. Iltimos (vaqt ajratilganda): "Bandligingizda sumimasen"
7. Tasdiq (boshqaning qiyinchilik hikoyasiga): "Bu... qiyin bo'lgan-ku. Sumimasen (hamdardman)"
8. Xonadan chiqish salomlashuvi: "Avval ketaman. Bugun bandligingizda sumimasen"
9. Jismoniy joy ta'minlash: "Sumimasen, o'taman"
10. Suhbatni yakunlash: "Ataylab qo'ng'iroq qilganim uchun sumimasen"

Ushbu ro'yxatni ko'rib anglash mumkinki, hammasi "boshqa odamning o'rnida turish" bilan bog'liq. Do'kon boshlig'i mendan so'ragan narsa "kechikkan haqiqatni tan olish" emas, balki "boshqa xodimlar mening yo'qligimni qoplaganlari uchun e'tibor" edi.

---

Tez-tez uchraydigan NG va OK namunalar

Bir paytlardagi men kabi, tirishqoq bo'lsada zarar ko'radigan o'quvchilar uchun aniq taqqoslashni taqdim etaman.

NG namuna: Sabab birinchi keladi

Rahbar: "Bu vazifa hali tugallanmadimi?" Xodim: "Ha, boshqa ishlar ko'p edi, vaqt yo'q edi" (Rahbarning ichki ovozi: Faqat bahona, pushaymon emas)

OK namuna: Avval "sumimasen" yostiqchasini qo'yish

Rahbar: "Bu vazifa hali tugallanmadimi?" Xodim: "Sumimasen, hali tugallanmadi. Aslida boshqa ishlar bilan muvofiqlashtirish qiyin bo'ldi..." (Rahbarning ichki ovozi: Vaziyat tushunildi. Keyingi safar erta maslahatlashsa yaxshi bo'lardi)

Birinchi so'z sifatida "sumimasen" bo'lishi bilan, boshqa odamning qalbi ochiladi va sizning tushuntirishingiz (sabab) "bahona" emas, balki "ma'lumot" sifatida qabul qilinadi.

---

Xulosa (Hozirgi mendan sizga)

O'sha yomg'irli kundan bir necha yil o'tdi. Hozirgi men kichik vetnamlik talabalarga "sumimasen" dan foydalanishni o'rgatuvchi mavqedaman.

"Sumimasen" o'z g'urur-izzatingizni tashlab yuborish uchun so'z emas. Aksincha, "Men sizni qadrlayman" "Sizning qiyinchiligingizni tushunaman" degan xabarni etkazuvchi eng kuchli quroldir.

Bugundan qilish mumkin bo'lgan ishlar

1. "Rahmat" o'rniga bir marta "sumimasen" deb ayting.
2. Tanbeh olganda, bahona aytmoqchi bo'lsangiz ham, avval 1 soniya to'xtab "sumimasen" deb ayting.
3. Uzr so'rashda tabassum emas, "jiddiy yuz" bilan, biroz bosh egib ko'ring.

Mukammal hurmat so'zlarini ishlatishdan ko'ra, boshqa odamning qalbiga yaqinlashuvchi bitta "sumimasen" Yaponiyadagi hayotingizni bir necha barobar boyitadi.

Sizning "sumimasen"ingiz kimningdir qalbiga yetadigan mehribon ko'prik bo'lsin.